Бишкек шаарында абанын булганышы кайрадан жогору деңгээлде катталды. Кыргызгидрометтин маалыматына ылайык, 2025-жылдын 24–30-октябрь күндөрү атмосферадагы зыяндуу заттардын концентрациясы жол берилген чектен 2,33 эсеге чейин ашкан, жазат InoZpress.
Байкоолор стационардык аба постторунда жүргүзүлүп, анда чаңдын, азоттун диоксидин, күкүрттүн диоксидин, көмүртек оксидин жана формальдегиддин деңгээлдери өлчөнгөн. Натыйжада, айрым көрсөткүчтөр санитардык-гигиеналык нормалардан кыйла жогору экени аныкталган.
Шаардагы абаны кайсы заттар булгап жатат
Байкоо жыйынтыктарына ылайык, эң жогорку көрсөткүч формальдегид боюнча катталды — ал 2,33 эсеге жогору болгон. Бул зат дем алуу органдарына өзгөчө зыяндуу болуп, өнөкөт ооруларга алып келиши мүмкүн.
Азоттун диоксиди боюнча да нормадан 1,75 эсе жогору көрсөткүч аныкталды. Мындан тышкары, абадагы PM₁₀ бөлүкчөлөрүнүн көлөмү 1,8 эсеге, ал эми PM₂.₅ көрсөткүчү 1,2 эсеге ашкан. Бул майда бөлүкчөлөр өпкөгө терең сиңип, айрыкча балдар жана улгайган адамдар үчүн коркунучтуу болуп эсептелет.
Смог ден соолукка кандай зыян алып келет
Адистердин эскертүүсүндө, абанын булганышы узак убакытка созулганда адамдардын жалпы ден соолугуна олуттуу таасир этери айтылат. Өзгөчө дем алуу органдарынын жана жүрөк-кан тамыр оорулары бар жарандар кооптуу топко кирет.
Дарыгерлер абанын булганышы баш ооруга, чарчоого жана иммунитеттин төмөндөшүнө алып келерин белгилешет. Кыш мезгилинде жылуулук жана унаа түтүндөрүнүн көбөйүшү менен зыяндуу заттардын концентрациясы дагы да күчөйт.
Эмне үчүн абанын булганышы көйгөй бойдон калууда
Абанын сапатынын төмөндөшүнүн негизги себеби — автоунаалардан чыккан түтүн жана сапаты начар көмүрдүн колдонулушу. Айрым аймактарда чектөөлөр киргизилгенине карабастан, элдин көбү дагы эле катуу отун менен жылынып келет.
Мындан тышкары, аба ырайы да чоң роль ойнойт: суук жана шамалсыз күндөрдө булганган аба шаар үстүндө топтолуп, смог пайда кылат. Экологдор экологиялык жактан таза энергия булактарына өтүү зарылдыгын белгилешүүдө.
Кандай чаралар көрүлүүдө
Шаардык бийлик жана Табият ресурстары министрлиги эл арасында түшүндүрүү иштерин жүргүзүүдө жана көмүр сапатын катуу көзөмөлдөө боюнча рейддерди уюштурууда. Ошондой эле электр транспортун жайылтуу боюнча мамлекеттик программа каралууда.
Мындан тышкары, Бишкек жана Ош шаарларындагы аба мониторинг станцияларын жаңылоо пландалууда. Жаңы жабдуулар абанын сапаты тууралуу маалыматты реалдуу убакытта берип, нормалар ашкан учурда тез реакция кылууга мүмкүндүк түзөт.
Биз буга чейин жазганыбызды эскертебиз, Садыр Жапаров «Дагы бир аз чыдаңыздар» деген сөзүнө түшүндүрмө берип, жарандардын сын пикирлерине жооп берген.
