The Conversation маалымдагандай, Мельбурн университетинин окумуштуулары адамдын тирүү мээ клеткаларынан компьютерлерди өстүрүү боюнча иштеп жатышат. Бул “биокомпьютерлер” жөнөкөй оюндарды ойной алышат жана сүйлөөнү тааный алышат, жазат InoZpress.
Изилдөөчүлөрдүн айтымында, нейрондор менен микрочиптерди айкалыштыруу эсептөөнүн жаңы түрүнө жол ачат. Бул жерде тирүү ткань машинага айланат. Технология азырынча баштапкы этапта болгону менен, жасалма интеллекттин, биоинженериянын жана мээ-интерфейстеринин өнүгүшү ага болгон кызыгууну күчөтүүдө.
Биокомпьютер кантип иштейт
Нейроокумуштуулар 50 жылдан бери нейрондорду микроэлектроддорго өстүрүп, алардын активдүүлүгүн изилдеп келишет. 2000-жылдардын башында клеткалар менен электроддордун ортосунда эки тараптуу байланыш түзүү аракети жасалып, гибрид системаларынын негизи калыптанган.
Чыныгы жаңылык стволдук клеткалардан үч өлчөмдүү мээ органоиддерин түзүү менен келген. Бул миниатюралык мээ түзүмдөрү электрондук шаймандар менен өз ара аракеттене алышат, сигналдарга жооп берип, үйрөнүү жөндөмүн көрсөтө башташкан.
“Органоиддик интеллект” жана талаш-тартыштар
2022-жылы Мельбурндогу Cortical Labs компаниясы Pong оюнун үйрөнгөн нейрондорду көрсөттү. Бул эксперимент коомчулуктун чоң көңүлүн бурган, айрыкча “денеленген аң-сезим” деген түшүнүктүн колдонулушу талкуу жараткан.
«Органоиддер азырынча аң-сезимге ээ эмес жана жогорку акыл-эс функцияларын көрсөтө алышпайт», — деп белгилешет изилдөөнүн авторлору.
Кийинки жылы окумуштуулар мындай системаларды сүрөттөө үчүн “органоиддик интеллект” деген терминди сунуш кылышкан. Бирок этикалык маселелер технологиянын өсүшүнө жетишпей жатат: учурдагы жоболор тирүү ткандардын эсептөө системаларында колдонулушун жөнгө салбайт.
Кимдер тирүү компьютерлерди түзүүдө
Бүгүн дүйнө жүзү боюнча ондогон илимий топтор жана компаниялар биогибриддик эсептөө системаларын иштеп чыгышууда. Швейцариядагы FinalSpark компаниясы өзүнүн нейрон органоиддерине алыстан жетүү мүмкүнчүлүгүн сунуштайт, ал эми Cortical Labs CL1 аттуу биокомпьютерин чыгарууга даярданууда.
Ошол эле учурда Сан-Диегодогу окумуштуулар мындай системаларды Амазониядагы мунай төгүлүшүн алдын ала божомолдоо үчүн колдонууну пландашууда. Азыркы учурда изилдөөчүлөрдүн башкы максаты — алгачкы натыйжаларды кайталай алуу жана технологияны кеңейтүү.
Этика жана философиялык суроолор
Нейротехнологиялар өнүккөн сайын философиялык талкуулар да күчөй баштады. Акыл деген эмне? Адамдын клеткаларынан турган система моралдык макамга ээ боло алабы? Тирүү ткань менен машинанын айкалышы кандайча жөнгө салынышы керек?
Азыркы моделдер жөнөкөй болгону менен, өнүгүү ылдамдыгы күтүлгөндөн эрте аң-сезим жана инсандык чек тууралуу талкууларды козгошу мүмкүн экенин көрсөтүүдө.
Биз буга чейин жазганыбызды эскертебиз, Google казылып алынуучу отун менен иштей турган, бирок зыяндуу бөлүнүүлөрсүз дата борбор курат.
